Εκδόσεις

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ Δημήτριος Μακρυγιάννης

Τίτλος: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ Δημήτριος Μακρυγιάννης

ISBN: 978 960 7874 16 0

Σελίδες: 341

Τιμή: 18,00€

  • Περιγραφή

  • Περιεχόμενα

  • Απόσπασμα 1

  • Απόσπασμα 2

Σύντομη περιγραφή του βιβλίου: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ

Τι ήταν ο Ωριγένης;

Ένας χαλκέντερος υπερασπιστής της ορθοδόξου πίστεως, όπως τον θεωρούσαν όταν ζούσε, ή ένας πλανημένος αιρετικός, όπως νομίζεται σήμερα;

Από την Ε’ οικουμενική σύνοδο (553 μ.Χ.) και μετέπειτα, ο Ωριγένης θεωρείται καταδικασμένος από την εκκλησία και οι απόψεις του, όπως η προΰπαρξη των ψυχών και η μετενσάρκωση, δεν γίνονται αποδεκτές, παρά την αναγνώριση του γενικώτερου έργου του από τους νεώτερους μελετητές.

Στην παρούσα μελέτη ανατρέπονται όλες οι εις βάρος του κατηγορίες και αποδεικνύεται ότι η διδασκαλία του ήταν σύμφωνη με την αρχική χριστιανική διδασκαλία και αποδεκτή από όλους τους μεγάλους πατέρες της εκκλησίας. Έτσι, ο παρεξηγημένος Αλεξανδρινός θεολόγος, ο οποίος ωνομάστηκε «πατέρας της Θεολογίας», αποκαθίσταται για πρώτη φορά στην πραγματική θέση του μέσα στον Χριστιανισμό.

Μερικά από τα περιεχόμενα του βιβλίου: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ

Κεφάλαιο 1

Ο Ωριγένης

  1. Βιογραφικό διάγραμμα
  2. Συγγράμματα
  3. Η αφετηρία των παρεξηγήσεων

Κεφάλαιο 2

Θαυμαστές και κατήγοροι του Ωριγένη

  1. Γενικά
  2. Οι διάδοχοι, Διονύσιος, Θεόγνωστος, και Πιέριος

Κεφάλαιο 3

Οι Ωριγενιστικές «Κακοδοξίες»

  1. Ποιες ήταν οι ωριγενιστικές «Κακοδοξίες»
  2. Η απόρρητη διδασκαλία
  3. Η προΰπαρξη των ψυχών
  4. Η μετενσάρκωση

Κεφάλαιο 4

Τα «Τρία Κεφάλαια»

  1. «σημείον αντιλεγόμενον»
  2. Τα λεγόμενα «Τρία Κεφάλαια»

Κεφάλαιο 5

Η Ε’ Οικουμενική Σύνοδος

  1. Το γενικό πρόβλημα
  2. Ο «Λόγος κατά Ωριγένους» του Ιουστινιανού (543)

Κεφάλαιο 6

Η αντιμετώπιση του Ωριγένη από το 553 μέχρι σήμερα

  1. Η γενική εικόνα
  2. Οι επόμενες οικουμενικές σύνοδοι

Απόσπασμα 1 από το βιβλίο: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ

Πρόλογος

Η αφετηρία της συγγραφής αυτού του βιβλίου υπήρξε η διαπίστωση ότι ενώ ο Ωριγένης πέθανε το έτος 253, η καταδίκη του έλαβε χώρα ακριβώς τρεις αιώνες αργότερα, ήτοι το 553 κατά την Ε’ οικουμενική σύνοδο.

Αναρωτηθήκαμε, λοιπόν: Πού οφείλεται η τόσο μεγάλη καθυστέρηση; Τι συνέβη στο ενδιάμεσο διάστημα; Γιατί οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας δεν φρόντισαν να αναιρέσουν ενωρίτερα τις απόψεις που θεωρήθηκαν και μέχρι σήμερα θεωρούνται αντίθετες προς την χριστιανική διδασκαλία;

Η προσπάθεια για διαλεύκανση αυτών των αποριών οδήγησε τον γράφοντα σε πιο επισταμένη διερεύνηση του ζητήματος, χωρίς να αποσκοπεί στη συγγραφή ειδικού έργου. Όμως, καθώς προχωρούσε η έρευνα, διαπιστωνόταν συνεχώς ό’τι τα προβλήματα σχετικά με τον Ωριγένη ήσαν πολύ περισσότερο περίπλοκα από ο,τι φαινόταν εκ πρώτης όψεως. Η αρχική διαπίστωση ήταν απλώς η άκρη του νήματος ενός κουβαριού εξαιρετικά μπερδεμένου, το οποίο σιγά-σιγά και προσεκτικά αρχίσαμε να ξεμπερδεύουμε.

Η εργασία μας αναπτύσσεται σταδιακά σε τέσσερις χρονικές περιόδους. Αυτές είναι:

Πρώτη περίοδος

Η διάρκεια της γήινης ζωής του Ωριγένη, με τις πολύπλευρες δραστηριότητές του, αλλά και τις αντιδράσεις εκ μέρους ορισμένων ατόμων. Ιδιαιτέρως δε εξετάζονται όσα θέματα της διδασκαλίας του απετέλεσαν σημεία συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων.

Δεύτερη περίοδος

Η διάρκεια από του θανάτου του μέχρι την εποχή της Ε’ οικουμενικής συνόδου. Κατ’ αυτήν ανεδείχθησαν οι μεγάλοι θαυμαστές και οι ολίγοι σχετικώς κατήγοροι του Ωριγένη.

Τρίτη περίοδος

Η σύντομη διάρκεια της Ε΄οικουμενικής συνόδου, με τα προηγηθέντα και τα επακολουθήσαντα γεγονότα. Πρόκειται για την πιο κρίσιμη περίοδο, η οποία εν είδει εστίας συγκεντρωτικού φακού συμπυκνώνει σε ελάχιστο χώρο και χρόνο όλες τις τάσεις των προηγουμένων αιώνων, για να τις αφήσει κατόπιν να αναπτυχθούν υπό νέες μεταλλαγμένες μορφές στους επόμενους αιώνες.

Τέταρτη περίοδος

Η εκτεινόμενη από εκείνη την εποχή μέχρι σήμερα. Παρουσιάζει δύο σαφώς διακεκριμένες φάσεις, ήτοι την απόρριψη του Ωριγένη σε ολόκληρη την Βυζαντινή εποχή, ένεκα της καταδίκης του, και την αναγνώριση της μεγάλης θεολογικής του αξίας κατά τους δύο τελευταίους αιώνες.

Στην κρίσιμη Τρίτη περίοδο συμπλέκεται και ένα άλλο θέμα, γνωστό με την ονομασία «Τρία Κεφάλαια», το οποίο δεν έχει καμία άμεση σχέση με τα ζητήματα του ωριγενισμού και των ωριγενιστικών ερίδων. Η ιδιαίτερη ανάπτυξή του στο παρόν βιβλίο οφείλετε στο γεγονός ότι απετέλεσε το αποκλειστικό θέμα συγκλήσεως της Ε’ οικουμενικής συνόδου. Θελήσαμε λοιπόν να αποδείξουμε με κάθε δυνατή ιστορική λεπτομέρεια, ότι η σύνοδος αυτή συγκλήθηκε για να καταδικάσει μόνον τα Τρία Κεφάλαια. Το ζήτημα του Ωριγένη και της διδασκαλίας του ανακινήθηκε επισήμως μετά την λήξη της, η δε απόφαση της καταδίκης ελήφθη μετασυνοδικώς. Δίδεται έτσι η πλήρως τεκμηριωμένη απάντηση στο άλυτο μέχρι σήμερα πρόβλημα, περί του εάν και πότε η εν λόγω σύνοδος ασχολήθηκε ή όχι με τον Ωριγένη.

Όλα τα συναφή προς το θέμα αρχαία κείμενα παρατίθενται αυτούσια, (βάσει των εκδόσεων από τις οποίες ελήφθησαν), διότι με την ακριβολογία τους αποδίδουν σαφέστερα τις λεπτομέρειες των γεγονότων και των εννοιών. Κατά τη μετάφρασή τους προσπαθήσαμε να αποδώσουμε με ακρίβεια και ενάργεια τα νοήματα, αλλ’ οπωσδήποτε η μετάφραση δεν μπορεί να αντικαταστήσει το πρωτότυπο κείμενο. Δεν μεταφράστηκαν μερικά κείμενα δογματικού περιεχομένου, προς αποφυγή αποκλίσεως εκ των παραδεδεγμένων διατυπώσεων, καθώς και μερικά εδάφια από την Καινή Διαθήκη.

Πιστεύουμε ότι η παρούσα εργασία, όχι μόνον επιλύει πλείστα προβλήματα, αλλά ξεκαθαρίζει το πνευματικό τοπίο και ανοίγει νέους ορίζοντες για την βαθύτερη και ουσιαστικότερη μελέτη της ζωής, του έργου και της διδασκαλίας του πατρός της θεολογικής επιστήμης, του μεγάλου Ωριγένη.

Ευχαριστώ το Δ. Συμβούλιο του Πνευματιστικού Ομίλου Αθηνών «Το Θείον Φως» για την απόφασή του να εκδώσει το παρόν έργο, καθώς και όλους όσους συνεργάστηκαν για την πραγματοποίηση της εκδόσεως.

Ο Συγγραφέας

Απόσπασμα 2 από το βιβλίο: Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΩΡΙΓΕΝΗ

Συμπεράσματα

Από την όλη αποδεικτική διαδικασία των προηγουμένων κεφαλαίων πιστεύουμε ότι εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  1. Ο Ωριγένης υπήρξε ο μέγιστος των θεολόγων της εποχής του και πατέρας της θεολογικής επιστήμης. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του υπήρξε πιστό τέκνο της εκκλησίας και η διδασκαλία του βρισκόταν πάντοτε μέσα στα πλαίσια της ορθοδόξου παραδόσεως. Ουδέποτε προέβη σε αντικανονική ενέργεια, ενώ τα φημολογούμενα περί αυτοευνουχισμού του αποτελούν λανθασμένες διαδόσεις εκ παρεξηγήσεως.
  2. Οι μεγάλοι Πατέρες της εκκλησίας εντρυφούσαν διαρκώς και εν εκτάσει στα συγγράμματά του, εκ των οποίων αντλούσαν πλείστα διδάγματα, και ουδέποτε τον κατηγόρησαν για τυχόν αιρετική διδασκαλία. Οι ελάχιστες παρατηρήσεις τους αναφέρονται σε επουσιώδη θέματα και ουδέποτε έχουν τον χαρακτήρα ελέγχου για «κακοδοξίες». Ουδέποτε επίσης έχουν απορρίψει τα σημεία της διδασκαλίας του τα οποία θεωρούνται σήμερα σαν αντίθετα προς την χριστιανική διδασκαλία. Από το γεγονός αυτό συμπεραίνουμε ότι τα απεδέχοντο, έστω και αν δεν τα διακήρυξαν ανοιχτά προς όλους.
  3. Οι όποιες εκδηλωθείσες αντιδράσεις κατά την διάρκεια των ωριγενιστικών ερίδων προήρχοντο κυρίως εκ φανατισμού ή από άγνοια της μυστικής διδασκαλίας. Ως εκ τούτου οι υποστηρικτές του Ωριγένη ήσαν πάντοτε περισσότεροι και πιο προηγμένοι πνευματικά από τους κατηγόρους του.
  4. Η καταδίκη του Ωριγένη κατά την Ε΄οικ. Σύνοδο οφείλεται κατά κύριο λόγο στη δυναμική επέμβαση του Ιουστινιανού, ο οποίος παρά τις καλές του προθέσεις να διατηρήσει την ενότητα της εκκλησίας και την καθαρότητα της χριστιανικής διδασκαλίας, υπέπεσε και σε σοβαρά σφάλματα, που βαρύνουν τις δογματικές παραδοχές μέχρι σήμερα. Αποδείξαμε δε, ότι η εν λόγω καταδίκη δεν πρέπει να θεωρείται ως ληφθείσα από την ίδια τη Ε΄οικ. Σύνοδο, αλλά από την ενδημούσα σύνοδο, και μάλιστα με πολλές διαφωνίες.
  5. Κατά την μακραίωνη περίοδο του Βυζαντίου ο Ωριγένης εθεωρείτο πλέον ως αιρετικός καταδικασμένος από την εκκλησία και τα έργα του έπαυσαν να μελετώνται. Στους νεώτερους χρόνους όμως επήλθε μία αποφασιστική αναστροφή της αντιμετωπίσεώς του, η οποία ξεκίνησε από την Ευρώπη και υιοθετήθηκε τελικά από όλους σχεδόν τους έλληνες μελετητές, που αναγνωρίζουν τη μεγάλη αξία του και την κορυφαία προσφορά του στον Χριστιανισμό, ανεξαρτήτως μερικών επιφυλάξεων που διατυπώνουν.
  6. Η ολοκλήρωση των συμπερασμάτων μας, βάσει όλων των προηγουμένων, έγκειται στην ανάγκη να αποκατασταθεί επίσημα ο Ωριγένης, καθώς και οι καταδικασθέντες μαζί με αυτόν, Δίδυμος ο τυφλός και Ευάγριος ο Ποντικός. Αυτό πρέπει να γίνει διά μιας μείζονος συνόδου, η οποία να ακυρώσει την ούτως ή άλλως διάτρητη απόφαση της ενδημούσης συνόδου του 553. Παράλληλα εισηγηθήκαμε και την ακύρωση της αποφάσεως της παρά την Δρύν συνόδου, η οποία καθαίρεσε τον Ιωάννη Χρυσόστομο. Μόνο δι’ αυτού του τρόπου η νεώτερη εκκλησία θα εκκαθαρίσει τα δύο μελανά στίγματα του ιστορικού της παρελθόντος, τις άδικες καταδίκες των μεγάλων τέκνων της.
  7. Μετά την αποκατάσταση του Ωριγένη, προβάλλει επιτακτικό το ερώτημα, κατά πόσον η εκκλησία αποδέχεται ή όχι και την διδασκαλία του, ολικώς ή μερικώς.

Κατ’ αρχήν θεωρείται δεδομένη η αποδοχή των κυριοτέρων απόψεών του, όπως η προΰπαρξη των ψυχών, η ουράνια θέση του Παραδείσου, η προσωπική συμμετοχή των ανθρώπων στο προπατορικό αμάρτημα, και η μετενσάρκωση. Τούτο βεβαίως θα έχει ως συνέπεια την γενική ανασυγκρότηση της χριστιανικής Δογματικής, κυρίως στους τομείς της Οντολογίας και της Ανθρωπολογίας.

Ασφαλώς, όμως, μέσα στα συγγράμματα του Ωριγένη υπάρχουν και στοιχεία που δεν είναι ορθά. Άρα, η πλήρης απάντηση στο τεθέν ερώτημα θα επιτευχθεί μόνον κατόπιν ενδελεχούς και εμπεριστατωμένης βαθιάς μελέτης από τους μελλοντικούς ερευνητές της απόρρητης χριστιανικής διδασκαλίας.

Scroll to top

This site uses cookies. Find out more about this site’s cookies.